{"id":3801,"date":"2020-03-07T08:51:31","date_gmt":"2020-03-07T07:51:31","guid":{"rendered":"http:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/?p=3801"},"modified":"2020-03-07T08:51:32","modified_gmt":"2020-03-07T07:51:32","slug":"nabozenstwa-wielkopostne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wielki-post\/nabozenstwa-wielkopostne\/","title":{"rendered":"Nabo\u017ce\u0144stwa Wielkopostne"},"content":{"rendered":"\n

Wraz ze \u015arod\u0105 Popielcow\u0105 weszli\u015bmy w okres Wielkiego Postu. W ko\u015bcio\u0142ach\nrozlegaj\u0105 si\u0119 nawo\u0142ywania do jak najcz\u0119stszego uczestnictwa w praktykach\nwielkopostnych, by mo\u017cna na sobie doznawa\u0107 owoc\u00f3w zbawczych wynikaj\u0105cych z\nm\u0119ki, \u015bmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Chodzi tu g\u0142\u00f3wnie o\nuwolnienie si\u0119 od grzechu i uzyskanie spokoju serca, a przez to wspomo\u017cenie\ntych, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 jeszcze zniewoleni, w tym dusze w czy\u015b\u0107cu cierpi\u0105ce.\nTaki jest w\u0142a\u015bnie g\u0142\u00f3wny cel wszelkich praktyk wielkopostnych. Wymaga to ch\u0119ci\nnawr\u00f3cenia i przylgni\u0119cia sercem do samego Boga. Drog\u0105 jest tylko i wy\u0142\u0105cznie\nJezus Chrystus. Jego mi\u0142o\u015b\u0107 wyra\u017cona w postawie m\u0119ki i \u015bmierci na krzy\u017cu ma by\u0107\ndla nas pierwszorz\u0119dnym bod\u017acem nawr\u00f3cenia. Dlatego w Wielkim Po\u015bcie podkre\u015bla\nsi\u0119 szczeg\u00f3lnie te praktyki, kt\u00f3re podkre\u015blaj\u0105 w\u0142a\u015bnie ten aspekt Jego mi\u0142o\u015bci;\ntym samym maj\u0105 one pobudzi\u0107 nasz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i dzi\u0119kczynny powr\u00f3t do Boga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Praktyka ko\u015bcio\u0142a wyrobi\u0142a w swej d\u0142ugiej historii dwie formy pobo\u017cno\u015bci\nwielkopostnej: Drogi krzy\u017cowej i Gorzkich \u017cali. Obydwie formy maj\u0105 charakter\npobo\u017cno\u015bci ludowej od pocz\u0105tku krzewionej z powodzeniem przez prosty lud\nwierny. Oddzia\u0142ywanie tych praktyk wydawa\u0142o si\u0119 bardzo skuteczne, tym bardziej\n\u017ce dawniej prosty lud z regu\u0142y nie umia\u0142 pisa\u0107 i czyta\u0107, wi\u0119c nabo\u017ce\u0144stwa te\npos\u0142uguj\u0105c si\u0119 obrazami (stacjami drogi krzy\u017cowej) i kr\u00f3tkimi pie\u015bniami\nludowymi (znanymi na pami\u0119\u0107) s\u0142u\u017cy\u0142y jako silny bodziec poruszaj\u0105cy uczucia, a\nprzez nie ca\u0142\u0105 dusz\u0119 do nawr\u00f3cenia, mi\u0142o\u015bci Boga i licznych dzie\u0142 mi\u0142osierdzia.\nPierwsza forma, drogi krzy\u017cowej, jest dzi\u015b bardziej powszechna, tzn. znana w\nca\u0142ym ko\u015bciele, druga raczej charakterystyczna dla teren\u00f3w Polski, zwi\u0105zana z\npobo\u017cno\u015bci\u0105 polsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Idea pobo\u017cno\u015bci ludowej zwi\u0105zanej mocno z dzia\u0142aniem na uczucia ludzkie\npowsta\u0142a w XII w. w \u015brodowisku cysterskim, a p\u00f3\u017aniej przesz\u0142a swoj\u0105 praktyczn\u0105\npr\u00f3b\u0119 wraz z rozprzestrzenianiem si\u0119 w XIII-wiecznej Europie zakon\u00f3w\n\u017cebraczych: franciszkan\u00f3w i dominikan\u00f3w i ich nowymi formami ewangelizacyjnymi.\nSzczeg\u00f3lnie ci pierwsi zas\u0142yn\u0119li z rewolucyjnych jak na owe czasy form dotarcia\nz ewangeli\u0105 do prostego ludu poprzez stosowanie ludowego j\u0119zyka, pos\u0142ugiwanie\nsi\u0119 ich mentalno\u015bci\u0105 i stylem. Tak powsta\u0142y np. szopki bo\u017conarodzeniowe,\njase\u0142ka, stacje drogi krzy\u017cowej, czy pie\u015bni ludowe.<\/p>\n\n\n\n

Droga krzy\u017cowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nabo\u017ce\u0144stwo drogi krzy\u017cowej<\/em> mia\u0142o za zadanie przypomnie\u0107 ludowi o\ncenie \u017cycia jak\u0105 zap\u0142aci\u0142 Jezus dokonuj\u0105c naszego odkupienia. <\/p>\n\n\n\n

Sytuacja XII-wiecznej Europy, kt\u00f3ra w wyniku wypraw krzy\u017cowych dopiero co\nzdoby\u0142a Jerozolim\u0119, da\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 udania si\u0119 do samej Jerozolimy, aby przej\u015b\u0107\nszlakiem krzy\u017cowej m\u0119ki Jezusa i w ten spos\u00f3b odwdzi\u0119czy\u0107 si\u0119 Bogu, prosz\u0105c o\nwybaczenie za grzechy w\u0142asnego \u017cycia lub bliskich. Nie wszystkich jednak by\u0142o\nsta\u0107 by si\u0119 tam uda\u0107, szczeg\u00f3lnie poszkodowany by\u0142 tu ubogi lud wierny.\nFranciszkanie wyszli im na pomoc tworz\u0105c tzw. drogi krzy\u017cowe, pocz\u0105tkowo w\npobliskich miejscach p\u0105tniczych, do kt\u00f3rych udawano si\u0119 podczas szczeg\u00f3lnych\nuroczysto\u015bci, a p\u00f3\u017aniej w samych parafiach. W oparciu o Pismo \u015bw. utworzono 14\n(czasem 15) stacji drogi krzy\u017cowej, wspominaj\u0105c podczas ka\u017cdej z nich\nwa\u017cniejsze momenty z drogi krzy\u017cowej Jezusa. Mamy tu wi\u0119c przygotowanie si\u0119\nJezusa do m\u0119ki, biczowanie, nies\u0142uszne oskar\u017cenie, spotkanie z Matk\u0105 i innymi\nlud\u017ami, jego upadki pod ci\u0119\u017carem krzy\u017ca, obna\u017cenie z szat, samo ukrzy\u017cowanie,\nagoni\u0119 i z\u0142o\u017cenie do grobu. Czasami na ko\u0144cu dodawano stacj\u0119 pustego grobu,\nczyli zmartwychwstania Chrystusa, by samo nabo\u017ce\u0144stwo nie przyj\u0119\u0142o charakteru\ndeprymuj\u0105cego, ukazuj\u0105c szcz\u0119\u015bliwy koniec i owoc tej m\u0119ki. <\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te stacje by\u0142y szkicowane, rysowane, malowane, ryte lub rze\u017abione\nna pergaminie, papierze, p\u0142\u00f3tnie, drewnie, miedzi czy innym dost\u0119pnym materiale\ni umieszczone w obej\u015bciach ko\u015bcio\u0142a a z czasem w samych Ko\u015bcio\u0142ach. Podczas poszczeg\u00f3lnych\nstacji nie tylko rozwa\u017cano konkretne momenty z drogi krzy\u017cowej, ale tak\u017ce\nodnoszono je do aktualnego \u017cycia i sytuacji. W tej postaci celebrujemy dzi\u015b\ndrog\u0119 krzy\u017cow\u0105 w naszych ko\u015bcio\u0142ach w ka\u017cdy pi\u0105tek Wielkiego Postu, jako \u017ce\nJezus umiera\u0142 w\u0142a\u015bnie w Wielki Pi\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n

Gorzkie \u017cale<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nabo\u017ce\u0144stwo gorzkich<\/em> \u017cali<\/em> ma troch\u0119 kr\u00f3tsz\u0105 histori\u0119\n(XVII\/XVIII w. krzewione przez bractwo \u015bw. Rocha i misjonarzy \u015bw. Wincentego a\nPaulo) i zaw\u0119\u017cony zakres oddzia\u0142ywania ograniczony do teren\u00f3w dawnej i\ndzisiejszej Polski, chocia\u017c przez Poloni\u0119 dociera r\u00f3wnie\u017c poza granice naszego\nkraju. Cho\u0107 jego przeznaczenie i spos\u00f3b dzia\u0142ania s\u0105 podobne: pobudzi\u0107 lud\nwierny do mi\u0142o\u015bci Boga, nawr\u00f3cenia i dzie\u0142 mi\u0142osierdzia, to jednak forma jest\ninna. Korzysta si\u0119 tu przede wszystkim z pasyjnej (gorzkiej) pie\u015bni ludowej,\nkt\u00f3re lud zna\u0142 na pami\u0119\u0107 i kt\u00f3re od\u015bpiewywa\u0142 na kl\u0119cz\u0105co przed wystawionym\nNaj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem podczas specjalnego niedzielnego nabo\u017ce\u0144stwa, w\nmiejsce odmawianych z regu\u0142y w tym czasie nieszpor\u00f3w, czyli wieczornych modlitw\npsalmami. W ten spos\u00f3b widzi si\u0119 przedmiot mi\u0142o\u015bci (Jezusa ukrytego w\nNaj\u015bwi\u0119tszej Hostii) i wdzi\u0119cznie rozwa\u017ca si\u0119 Jego gorzk\u0105 m\u0119k\u0119 w trzech\netapach, zale\u017cnie od przypadaj\u0105cej niedzieli Wielkiego Postu: <\/p>\n\n\n\n

-przygotowanie\nJezusa na \u015bmier\u0107: modlitwa Jezusa w Ogr\u00f3jcu a\u017c do nies\u0142usznego oskar\u017cenia przed\ns\u0105dem, <\/p>\n\n\n\n

-okrutna m\u0119ka:\noskar\u017cenie przed s\u0105dem a\u017c do cierniem ukoronowania,<\/p>\n\n\n\n

-sama \u015bmier\u0107 na\nkrzy\u017cu. <\/p>\n\n\n\n

Nabo\u017ce\u0144stwo ma\ntrzy elementy: najpierw \u015bpiewa si\u0119 pie\u015b\u0144 na rozgrzanie (pobudzenie) serca do\nmi\u0142o\u015bci Jezusa (tzw. pobudka), ods\u0142aniaj\u0105c sam\u0105 tre\u015b\u0107 rozmy\u015blania; p\u00f3\u017aniej w\n\u015bpiewie sama dusza rozwa\u017ca straszny los Jezusa przechodz\u0105cego sw\u00f3j etap m\u0119ki\n(tzw. lament duszy); wreszcie towarzyszy si\u0119 Maryi w jej b\u00f3lu z powodu tej m\u0119ki\n(tzw. rozmowa duszy z Matk\u0105 Bolesn\u0105). Z regu\u0142y dochodzi jeszcze kazanie kap\u0142ana\nlub diakona uwypuklaj\u0105ce jaki\u015b element od\u015bpiewanego dramatu, by ukaza\u0107 jego\nci\u0105g\u0142\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 i aktualno\u015b\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego pokolenia. Ca\u0142y czas uczestnik\nnabo\u017ce\u0144stwa czuje si\u0119 w\u0142\u0105czony w dramat i atmosfer\u0119 m\u0119ki, przechodz\u0105c\nposzczeg\u00f3lne jej etapy, ju\u017c to z Jezusem, ju\u017c to z Maryj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Owoce duchowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Droga krzy\u017cowa i Gorzkie \u017cale sta\u0142y si\u0119 w ten spos\u00f3b niezast\u0105pionymi\nnabo\u017ce\u0144stwami wielkopostnymi pozwalaj\u0105cymi wiernym pobudzi\u0107 ich serca do \u017calu i\nnawr\u00f3cenia oraz do mi\u0142osnej wdzi\u0119czno\u015bci za dar odkupienia Chrystusa. Je\u015bli\nuwa\u017casz, \u017ce te formy s\u0105 zbyt proste i naiwne (cho\u0107 jest w tym troch\u0119 prawdy,\nstosuj\u0105 one bowiem staropolski archaiczny j\u0119zyk i odzwierciedlaj\u0105 mentalno\u015b\u0107\nludow\u0105), to jednak poza szybko przemijalnymi klatkami filmu czy przedstawieniem\nteatralnym na ten temat (np. Pasja<\/em> M. Gibsona), nie ma dzi\u015b lepszych\nform prze\u017cywania M\u0119ki Pa\u0144skiej i przygotowania si\u0119 do prze\u017cywania \u015bwi\u0105t\nwielkanocnych. Ponadto film i teatr nie jest nabo\u017ce\u0144stwem daj\u0105cym moc \u017cywszego\nuczestnictwa, jest to raczej show, w kt\u00f3rym czujemy si\u03ba biernymi odbiorcami.\nWspomniane nabo\u017ce\u0144stwa wielkopostne s\u0105 cz\u0119stsze (w ka\u017cdy pi\u0105tek i niedziel\u0119) i\nmaj\u0105 miejsce w Ko\u015bciele, co daje im dodatkowy atut powagi, skupienia i\nmodlitwy. Trudno dzi\u015b w naszej dobie znale\u017a\u0107 skuteczniejsze formy przygotowania\ndo \u015bwi\u0105t wielkanocnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wraz ze \u015arod\u0105 Popielcow\u0105 weszli\u015bmy w okres Wielkiego Postu. W ko\u015bcio\u0142ach rozlegaj\u0105 si\u0119 nawo\u0142ywania do jak najcz\u0119stszego uczestnictwa w praktykach wielkopostnych, by mo\u017cna na sobie doznawa\u0107 owoc\u00f3w zbawczych wynikaj\u0105cych z m\u0119ki, \u015bmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Chodzi tu g\u0142\u00f3wnie o uwolnienie si\u0119 od grzechu i uzyskanie spokoju serca, a przez to wspomo\u017cenie tych, kt\u00f3rzy czuj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-3801","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wielki-post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3801"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3802,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3801\/revisions\/3802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parafia-przyszowice.pl\/w\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}